Kadınların cinsel organlarının dış kısmında kalan bölgelerinde nervus pudentus adı verilen bir sinir demeti bulunur. Bu bölgenin uyuşturulması işlemi ise pudental anestezi ile gerçekleştirilmektedir. Lokal anestezi ise, bütün ameliyatlarda en çok uygulanan bir sistemi teşkil eder. Hastanın kesilecek bölgesinin uyuşturulması ve hastanın acı çekmemesi için vurulan bir iğnedir. Lokal anestezinin etki süresi vardır. Bu süre içerisinde doktor kesimi ve dikim işlemini gerçekleştirir.

Doğum sırasında uygulanan bir diğer anestezi şekli ise epidural ya da peridural şeklinde tabir edilen anestezidir. Amerikan ekolü bu anesteziyi epidural, Avrupa ekolü ise peridural olarak adlandırmaktadır. Bu teknikte sistem, bel kemiği bölgesinde omurilik yakınlarına enjekte edilen iğne ile karın ve karnın alt kısımlarının uyuşturulması esasına dayanır. Bacak bölgesini de kapsayan bu sistem oldukça başarılı ve sık kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemin tek negatif özelliği ise, anne adayı belden alt kısmını hissedemeyeceği için ıkınma problemi yaşayabilir.

Bu nedenle anne adayları doğum esnası için daha önceden ıkınma alıştırmaları yapmalıdırlar. Ayrıca bu teknik sezaryen doğumlarında da oldukça sık kullanılmakta olan bir tekniktir. Hastanın şuurunu açık kılan fakat hiçbir acı hissi çektirmeyen bu teknikte dolaşım ve solunum sistemleri anestezi etkisi altına girmez. Tıpkı bir diş hekiminin dişe iğne vurup uyuşturması olayında olduğu gibi hasta her şeyin farkındadır, hissedebilir ancak acı çekmez. Her ne kadar son derece güvenilir ve etkili bir yöntem olsa da bu yöntem Türkiye’de tercih edilmemektedir. Avrupa ve amerika2da oldukça sık kullanılan bu yöntemin yerini ülkemizde doğal anestezi almıştır. Yani ülkemiz anne adayları genel olarak ameliyat sırasında uyumayı tercih etmektedirler.

Sezaryen doğumlar son yıllarda tıbbın gelişmesi ile birlikte oldukça başarılı ve anneye acı hissettirmeden gerçekleştirilebilmektedir. Bu yöntemde anestezi uzmanı ve doğumu gerçekleştirecek uzman doktor uyum içerisinde doğumu yürütürler. Anestezinin bebeğe geçmemesi durumu oldukça önemli olup tıp alanında ki bu gelişmeler ile birlikte bu ihtimal 0’a yakın bir seviyeye düşürülmüştür.

Erken doğan bebekler, ana rahminde gelişimini tam olarak tamamlayamamış olabilmektedirler. Bu sebeple erken doğumla dünyaya gelmiş bebekler direkt olarak kuvöze alınabilir. Çünkü erken doğan bebekler, vücut sıcaklıklarını ve beslenmelerini kontrol edemezler. Yeni doğan bebek bakım ünitesi aracılığı ile prematüre bebeklere daha yoğun ilgi gösterilir. Bu ünitede bebeklerin içinde bulunduğu kuvöz, bebeğin vücut sıcaklığını dengeler. Ayrıca respiratör adı verilen aygıtta bebeğin solunumunu kontrol eder ve mideye bağlı bir tüp bebeğin beslenmesini sağlar.

Yoğun bakımda bebeği bulunan ebeveynler, çocuklarını ilk gördükleri anda etrafındaki makine ve cihazlardan dolayı telaş duyabilirler. Fakat bu endişelenmeyi gerektirecek bir durum değildir. Cihazların hangi amaçlı kullanıldığını öğrenmeniz, telaşınızı dindirecektir.

Özellikle prematüre doğan bebeklerde, bebeğin birkaç gün hastanede kalması, sağlığı açısından doğru olabilir. Unutmayın ki bu durum bebeğinizin sağlığı açısından gereklidir. Orada geçireceği ilk birkaç gün belki de bebeğiniz açısından hayati önem taşımaktadır. Bu nedenle anlayışlı olmanız ve doktorlara gereken ehemmiyeti göstererek güvenmeniz en mantıklı karar olacaktır. Doktorlar aşağıda belirttiğimiz durumlar gerçekleşinceye dek bebeğinizi yeni doğan ünitesinde tutacaklardır. Bunlar;

- Bebeğin vücut ısısının, dış dünya sıcaklığında da korunabilmesi,
- Anne sütüne bebeğin alışması ya da mama türü besin maddelerini bebeğin yiyerek, gerekli enerjiyi sağlayabilecek olması,
- Yeteri kiloya ulaşmamış bebeklerin, kilosunun doğal seviyeye ulaşması,
- Bebeğin solunum cihazları olmaksızın, solunum yapabilmesi ki bu madde oldukça önemlidir. Bebek soluk alıp vermede güçlük çekiyorsa ve dış dünyaya henüz alışmamışsa yeni doğan ünitesinde biraz daha fazla kalması gerekebilir.

Emekli sandığı ve SSK’lı çalışan gebelerde doğum öncesi ve sonrası izinler ve kanunlarla ilgili kanuni düzenlemeler aşağıda belirtilmiştir. Gebelerin mağdur olmaması için yapması gereken yalnızca o tarihlerde Sağlık Bakanlığı’na bağlı bir Devlet Hastanesine veya takip oldukları devlet kurumları ile anlaşmalı özel hastanelerde gerekli formaliteleri yerine getirmesidir.

Emekli Sandığına bağlı çalışan gebeler yanlarında kurumlarından aldıkları hastaneye sevklerini gösteren kâğıtlarını, SSK’lı gebeler ise vizite kâğıtlarını ve karnelerini yanlarında getirmelidirler. Bu evrakların (sevk kâğıdı- vizite kâğıdı) yeni ve en çok 3 gün önce alınmış olmaları gereklidir.

Hem SSK’lı hem de devlet memuru (657 sayılı devlet memuru kanununa tabi) hamile kadınlar 8 haftası doğumdan önce, 8 haftası da doğumdan sonra olmak üzere toplam 16 hafta doğum izni kullanabilmektedirler. Yine doktor raporu ile doğuma 3 hafta kalana kadar çalışabilmekte ve izinlerinin geri kalan kısmını doğum sonrasına aktarabilmektedirler. Yani, çalışan gebeler dilerlerse gebeliklerinin 32. haftasında doktorlarından aldıkları “37. gebelik haftasına kadar daha 5 hafta süre ile çalışmasında gebeliği yönünden sakınca bulunmamaktadır” şeklindeki benzer raporlarla doğum öncesi kullanmadıkları 5 haftalık izni doğum sonrasına aktarabilirler Bu durumda doğum sonrası 8+5= 13 hafta (91 gün) süre ile kanuni olarak izin kullanma hakkına sahip olurlar.

Kanunlar birden fazla bebek bekleyen anne adaylarında (çoğul gebeliklere) ise doğum öncesi izni 8 yerine 10 hafta olarak kullanılabilmelerine olanak sağlamaktadır.

Doğum şekli ister sezaryen ister normal doğum olsun, doğum öncesi ve sonrası izinlerini etkilemeyecektir. Özellikle planlı sezaryenlerin erken yapılması doğum öncesi izne erken ayrılacağı anlamına gelmez. Tüm hesaplamalar son adet tarihine veya bilinmiyorsa en erken dönemde yapılmış ultrasondaki bebeğin büyüklüne göre 40 hafta üzerinden yapılır.

SSK’lı gebeler için doğum izni ve doğum raporu hakkında kanuni düzenleme

4857 sayılı iş kanunun 74.maddesi:

SSK’lı anne adayları doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir yani 10 hafta olarak kullanırlar. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, gebenin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.

Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.

Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir.

Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz. Bunun için hastaneden hekim raporu gerekmektedir.

İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.

Devlet memurları ile ilgili kanuni düzenleme

21.07.2004 tarihli ve 25529 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14.07.2004 tarihli ve 5223 sayılı Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104 üncü maddesinin (A) bendi; “Memura doğum yapmasından önce 8 hafta ve doğum yaptığı tarihten itibaren 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta süre ile aylıklı izin verilir. Çoğul gebelik halinde, doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 hafta süre eklenir. Ancak sağlık durumu uygun olduğu takdirde, tabibin onayı ile memur isterse doğumdan önceki 3 haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, memurun çalıştığı süreler, doğum sonrası sürelere eklenir. Yukarıda öngörülen süreler memurun sağlık durumuna göre tabip raporunda belirlenecek miktarda uzatılabilir. Memurlara, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin kullanımında annenin saat seçimi hakkı vardır.” şeklinde ve 108 inci maddesinin üçüncü paragrafı “Doğum yapan memurlara istekleri halinde 104 üncü maddenin (A) bendinde belirtilen sürelerin bitiminden itibaren 12 aya kadar aylıksız izin verilir.” şeklinde değiştirilmiştir.

Dikkat!

Bu yasal hakkınızı kullanabilmek için bazı işlemler yapmanız gerekmektedir. Bu işlemlerin en önemlisi hamileliğin otuz ikinci haftasında doktorun vereceği rapor olacaktır. Bu raporu onaylatmak için bütün ultrasonografi sonuçlarıyla birlikte en yakın devlet hastanesine ya da emekli sandığı, SSK ile anlaşmalı özel bir hastaneye son düzenlemeleri yapıp götürmeli ardından işverene götürmelisiniz. Bunun ardından sonraki işlemler için çalıştığınız yerin personel bölümünden bilgi alabilirsiniz. Yakında sisteme eklenecek olan SGK ( sosyal güvenlik kurumu) dahilindeki anne adaylarına doğum raporu, doğum izni, süt izni gibi haklar için büyük ihtimalle yeni bir kanuni düzenleme olacaktır.

Babalar için doğum izni

İş yasası’nda erkek çalışanlar için doğum izni verilmesini düzenleyen bir hüküm bulunmamaktadır. Fakat 657. devlet memurları yasası’na göre erkek memurlara 3 gün doğum izninin verilebileceğinin olması eşitlik ilkesini gerektirmiştir. Eşitliği sağlamak için iş mevzuatı içerisinde çalışmalar yapıldığına yönelik basında haberler çıkmıştır. Yine de şimdiye kadar bu konu hakkında yapılan bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır.

Süt izni ve iş kanununa göre uygulaması

Kadın çalışanlara her gün 1 yaşından küçük çocuklarını emzirmeye 1,5 saat emzirme izni verilmektedir. Bu süreyi nasıl kullanacağını çalışan anne kendisi belirler. Süreyi hangi saatler arasında kullanıp kaça böleceği kendisine bağlıdır.

Bu zaman günlük olarak bebeğin sağlığı düşünülerek verilmiş bir izindir. Emzirme izniyle ilgili düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu’nun, 74. maddesinde belirtilir.

Bu izin yalnızca günlük olarak kullanabilmektedir fakat uygulama da görüldüğü üzere süt izinleri amacına uygun olarak kullanılmamakta ya da kullandırılmamaktadır. Çoğu zaman kadın çalışanlar bu izinleri haftalık ya da aylık olarak kullanırlar.

Şehir yaşamında bu izinleri kullanmak oldukça zordur. Çalışan annenin 1,5 saatliğine çalıştığı yerden çıkıp dönmesi zor olmaktadır. Bu nedenle kadın işçiler izinlerini genellikle işe 1,5 saat geç gidip veya işten 1,5 saat erken çıkıp kullanması daha mantıklı olabilir.

Süt izninin haftalık ya da aylık olarak kullandırılması yasaya karşıdır fakat 4857 sayılı İş kanunu süt izninin kanuna uygun olarak kullandırılmaması halinde cezai yaptırım uygulanmaz. O halde kadın çalışana süt izni kullandırılmaz ya da yasal düzenleme içerisinde kadın çalışanın istediği şekilde kullandırılmaz ise ne olur? Böyle bir halde kadın çalışan 4857 sayılı iş kanunu’nun 24. maddesine göre iş sözleşmesini kendisi fesih edebilir. Fesih nedeni haklı olduğu takdirde çalışan işverenden kıdem tazminatı ile birlikte ücret ve benzer bir çok haklarını talep edebilir.

Çalışan anne “Süt izni” kullanımını işverene dilekçe ile bildirir. İşvereninde çalışan anneye “izin uygun” olduğuna ilişkin yazı vermelidir. Dilekçe ve yazı verilen bu iznin yasalara uygun bir biçimde verildiğinin kanıtı olarak kullanılacaktır. Çalışan anne bu izni bebek 1 yaşına gelinceye kadar kullanabilir.

Yasal yenileme ile “…bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam 1,5 saat süt izni verilir…” hükmüyle bu izni bebek 1 yaşına gelinceye kadar kullandırılabileceğini belirtmektedir. 4857 sayılı İş kanunu süt izninin kanuna uygun olarak kullandırılmaması halinde cezai yaptırım uygulanmaz.
Unutulmaması gerekir ki , “Süt İzni” çocuğun sağlığı için verilmiş bir izindir.

Epidural anestezi şu kişilere uygulanmaz:

Anne adayının epidural doğuma uygun olup olmadığı ilk önce gebeliği takip eden ve doğum sürecini izleyen kadın-doğum uzmanı tarafından söylenir. Sonrasında anestezist anne adayında anatomik ve sistemsel bir engel olup olmadığını inceleyip karar verir. Anestezist tarafından omurga şekli incelenir ve buna göre anestezinin uygun olup olmadığına karar verilir.

Aktif kanaması olan, trombosit sayısı düşük, anestezik maddelere alerjisi bulunan, hipertansiyonu olan anne adaylarına anestezi uygulanmaz.

Ağrısız doğum bebeği etkiler mi?

Yapılan incelemeler epidural anestezi yönteminin bebeği olumsuz bir şekilde etkilemediğini göstermektedir. Epidural anestezi güvenilirdir.

En çok görülen yan etki hipotansiyondur. Hipotansiyonu önlemek için anestezi öncesinde serum takviyesi yapılmalıdır ve anesteziden sonra tansiyon sürekli takip edilerek önlem alınır.

Anestezik ilaçlarının spinal sıvı içerisine verilmesi halinde ani tansiyon düşmesi, motor liflerde uyuşma ve geç dönemde şiddetli baş ağrıları görülebilir.

Epidural anestezinin beyin ve kalp dolaşımın çok fazla ilaç kullanılmadığı sürece herhangi bir yan etki görülmemektedir. Nöbet şeklinde kasılmalar, ritim bozuklukları meydana gelir. Felç çok az görülür.

Epidural anestezi uygulaması ikinci evreyi uzatabilir ve bu çok sık görülmektedir. Bu durum gebenin etkili ıkınmasının azalmasıyla ilgilidir. Evre çok fazla uzadığı takdirde vakum uygulaması gerekebilir.

Çok seyrek, anestezi sonrasında küçük tuvalet yapmakta geçici zorluk meydana gelir.

Bazılarında enfeksiyon oluşabilir.

Bunun yanı sıra en önemli etken anne adayının epidural anesteziyi istemesi ve psikolojisinin bu anesteziye hazır olması gerekmektedir. Bütün ameliyat boyunca kendisine bütünüyle yabancı olan ameliyathanede uyanık ve şuuru yerinde olabileceği, tüm konuşmaları duyabileceği bilinmelidir.

Epidural anestezinin etki etmeme ihtimali varmı?

Halk arasında prenses doğum olarak da adlandırılan epidural anestezi doğru bir şekilde tecrübeli bir anestezist tarafından uygulandığında %85 etkili olur. Gebelerin %12’sinde düşük etki ediyorken %3′ünde hiç etki görülmez.

Epidural anestezi ne zaman uygulanır?

Epidural anestezinin (epidural doğum, ağrısız doğum, prenses doğum ) uygulaması ve etkisini göstermesi zaman almaktadır. Bu nedenle rahim ağzının 4 cm açık olması gerekmekte ve rahim kasılmalarının düzenli olmasının ardından anestezi uygulanmalıdır. Kasılmalar düzensizken anestezi uygulanması kasılmaların durmasına sebep olabilmektedir.

Ağrısız doğumun avantajları

Genel anesteziye göre komplikasyon riskinin az olduğu epidural anestezi zamanında ve doğru bir şekilde uygulandığında doğumu hızlandırır, doğrum ağrılarını giderir.

Epidural anestezi (prenses doğum, ağrısız doğum), ağrı olmadan normal doğum veya sezaryen ameliyatında kullanılan bölgesel anestezidir.

Epidural doğum nasıl uygulanır? Adım adım epidural anestezi

Lokal anestezik ve narkotik analjezik ilaçların omuriliğin etrafını saran epidural bölgeye verilip ağrının giderilir. Bu şekilde bel boyunca uygulanan ilaçlarla bedenin alt tarafından gelen ağrı sinyallerinin iletimi geçici süreliğine durur ve kaynaklandığı bölgede ağrı hissedilmez. Bu teknik ile sadece ağrı iletimi engellenir. Dokunma hissi ya da hareket kabiliyeti engellenmez.

Gebe oturur haldeyken sırtını dışarıya doğru çıkartır, bu bölge antiseptik maddeyle silinir. Lokal anestezi yapıldıktan sonra özel bir iğne ile epidural aralığa girilip test için az dozda ilaç verilir. Test dozunun sonrasında tam doz ilaç verilir. Genelde tekrar dozu kolayca verebilmek için kalıcı kateter koyulur. Kalıcı kateter vajinal doğum sırasında doğumun hemen ardından, sezaryen ile ise ameliyatın ardından 24 saat sonra çıkartılır.

Anestezinin uygulanması basit olup uzman bir anestezistin uygulaması gerekmektedir. Bölgeye verilen anestezik dozun yoğunluğu, cinsi ve iğnenin yapıldığı alan bölge genişliğini etkiler. Gerektiği kadar verildiği zaman kasları çalıştıran sinir lifleri etkilenmediğinden bacak hareketlerinde hissizlik olmaz!

Sezaryenden sonra normal doğum annenin isteğine göre yapılmakta olup Amerika’da % 60 kadar bir oranda uygulanıyor olmaktadır.

Sezaryen sonrası normal doğum yapmanın riskleri var mı?

Sezaryen sonrasındaki en önemli risk doğumda eski sezaryene bağlı kesilmiş olan yerin yırtılmasıdır -rüptür-. %1,5–2 dolaylarında olan rüptür şayet suni sancı verildiyse ya da doğum uzadıysa bu risk artacaktır. Rüptür oranı %1,5–2 civarındadır.

En kötü durum rahimdeki yırtılmanın başta fark edilmemesidir. Bu durumda meydana gelecek ciddi bir kanamayla annenin ve bebeğin hayatlarının tehlikeye girer. Acil ameliyat yapılması gerekebilir ve gerekirse rahim alınabilir. Riskleri en aza indirgemek için doğumun ameliyathane şartlarında yapılması gerekir. Genelde doğumun son evresini kolaylaştırmaya yönelik vakum veya forseps yapılır. Bu yardımcı kolaylaştırmaların beraberindeki riskleri de unutmamak gerekir.

Sezaryen sonrası normal doğum ülkemizde neden tavsiye edilmiyor?

Amerika’da ve bazı Avrupa ülkelerinde sezaryen sonrası normal doğum çokça olurken ülkemizde ki kadın doğum uzmanları bunu önermemektedirler. Önermemelerinin iki önemli nedeni vardır. Bunlardan ilki ve en önemli olanı bazı özel hastanelerde ve üniversite hastanelerinde acil ameliyat yapılacağı zaman rahim yırtılıp kanama meydana geldiğinde bunu derhal sağlayamayıp gereken kan naklinin ve taze kanın bulunması zor olmaktadır. Hasta bu nedenle risk altına sokulmamalıdır. Diğer nedense ne yazık ki ülkemizde geriye dönük ameliyat raporlarına ulaşmaktaki zorluk ve sezaryen sonrası hastaya epikriz verilmemesi alışkanlığından dolayı olan endişedir. Sezaryenin ardından normal doğumun yapılabilmesiyle rahimde yapılan ameliyat kesiminin nasıl yapıldığı çok önemlidir.

Rahim kasılması normal gözüküyor ve kanama hala devam etmekteyse doğum kanalında meydana gelebilecek yırtılmalar incelenir. Yırtılma bulunursa dikilir.

Bütün müdahalelere rağmen kanama durmazsa gereken kan nakilleri yapılıp histerektomi yani rahim alınması ameliyatına geçilir.